مکتب قصه نویسی نیشابور و تاثیر فضای اقلیمی بر محسن درجزی
مصطفی بیان
به یاد نمایشنامه نویس و داستان نویس
مکتب قصه نویسی نیشابور و تاثیر فضای اقلیمی بر محسن درجزی
مصطفی بیان / چاپ شده در نشریه آفتاب صبح نیشابور / شماره 145 / 30 مهر 1404
نیشابور از گذشته یکی از جایگاه های اصلی شعر و موسیقی و عرفان در ایران بوده است؛ اما «داستان نویسی و قصهنویسی نیشابور» در دهه ی گذشته با روی کار آمدنِ دولت تدبیر و امید و حضور پُررنگ انجمن ها و نشست های ادبی و دورهمی های داستان نویسی به اوج و شکوفایی خود رسید و این رونق، ریشه در دگرگونی های اجتماعی و سیاسی و روی کار آمدنِ مدیران بومی و اعتماد آنها به انجمن ها و سازمان های مردم نهاد در حوزه ی فرهنگ، هنر و ادبیات دارد. نمونه ی برجسته ی آن، انتخاب نیشابور به عنوان «پایتختی کتاب ایران» در اسفند 1394 است.
به برکت همین اتفاق های خوب، نویسندگانِ فعال و توانایی توانستند حضوری پررنگ و قابل تامل در عرصه ادبیات منطقه و حتی ایران پیدا کنند. در همین دوران بود که برخی نویسندگان توانستند با تکیه بر تجربه زیسته خود، داستان ها و قصه هایی بیافرینند که در آنها اقلیم و فرهنگ نیشابور در هم تنیده و مسائل اجتماعی و شهری در بستر واقعگرایی روایی بازتاب یافته است؛ نمونه بارز آن، «قصه های محسن درجزی» است.
دوشنبه 14 مهر ماه 1404، خبر كوتاه و غمانگيزی در شبکه های اجتماعی منتشر شد؛ «استاد محسن درجزی درگذشت.»!
محسن درجزی فعالیت خود را با تئاتر آغاز كرد و اولین کتابش را با عنوانِ «سال ها درنگ» در بهار سال 1393 منتشر کرد؛ اثری كه در زمان انتشار مورد توجه بسیاری قرار گرفت. سپس رمان «آشوب» را در زمستان همان سال به چاپ رساند.
در «آشوب»، درجزی شايد بتوان گفت نوع ديگري از قصهنويسي را ارائه كرد. قصههايي كه ويژگيهاي نوينی در زمان خود داشتند.
قصه های «سال ها درنگ» و «آشوب»، پیرامون زادگاه نویسنده، نیشابور، نوشته شده اند و اغلب به زندگي كارگري در این شهر می پردازند؛ از جمله کارگری در لحاف دوزی، کلاه مالی، طناب بافی، مسگری، نمدمالی، تختکشی، گیوه دوزی، نعلبندی، چراغ سازی، سلمانی، پالاندوزی، صابون پزی، حصیربافی و مشاغل دیگری که آن سال ها در نیشابور فعال بودند. درونمايه قصهها مسائلي بود كه اين كارگران با آن روبهرو ميشدند و مشكلاتي كه گريبانگير اقشار زحمتكش و مردم فرودست نیشابور بود به خوبی در قصههاي درجزی ترسيم شده است.
در قصه های محسن درجزی، نمی توان دو گرایش اصلی در روایت و زبان داستان نویسی را نادیده گرفت: 1) ادبیات شهری 2) ادبیات کارگری.
گرایش «ادبیات شهری و گاه روستایی» بیش از همه در آثار محسن درجزی مشهود است و می توان او را نماینده این جریان ادبی معرفی کرد؛ به طوری که دو کتابِ «سال ها درنگ» و «آشوب» نخستین نمونه های درخشان ادبیات شهری (داستان نیشابور) محسوب می شوند. درجزی با نثری ساده و صمیمی، رنج، فقر، مذهب، سنت و فرهنگ مردم نیشابور در دوره ی دوم پهلوی را روایت کرده است. این گونه ادبی که به فرهنگ عامه و دردهای طبقات فرودست اجتماعی و کارگری می پردازد، کاری است که داستان نویسان جوان و حتی داستان نویسان مطرح نیشابوری کمتر به آن پرداخته اند.
در ژانر کارگری، دغدغه ی درجزی معطوف به کارگران و مردم عام شهر بود که در سایه ی پیشرفت اقتصادی و گران شدنِ نفت روزگار می گذراندند. قصه های «سال ها درنگ» و «آشوب»، آینه فقر، محرومیت و بی عدالتی های اجتماعیاند. شکاف طبقاتی روزبه روز در حال پیشرفت و سرمایه داری لگام گسیخته در پی سود! مردم از حقوق اجتماعی خود محروم بودند. به ندرت کسی در پی آزادی بیان و لغو سانسور بود: «بیش از هشتاد درصد مردم از محتوای قانون اساسی مملکت بی خبر بودند....» (از متن کتاب سالها درنگ).
زنده یاد محسن درجزی، زاده ی نیشابور، در کنار معلمی و فعالیت در حوزه ی تئاتر، دغدغه ی نوشتن از نیشابور و مردمِ زمانه ی خود را داشت. وی نویسنده ای دقیق و حساس بود. قصه های درجزی تصویری زنده از نیشابور دهه ی دوم پهلوی را برای نسل امروز و فردا ارائه می دهد: کاروان سرای شیردار، آب سلطان آباد (خیابان هفده شهریور)، فلکه شغال ها (میدان حافظ)، پیبره ( اواسط کوچه ی میرآبادی های فعلی، جنب میدان باغات)، هتل خیام (جنب بانک ملی مرکزی)، خیابان خاکی شمالی (خیابان فردوسی شمالی)، سینما ایران، کارخانه روغن نباتی، گاراژ رحیم زاده، امیران، خیام و....
فضای آثار او سرشار از رمز و راز است. تجربه زیسته ی درجزی در نیشابور، او را به روایتی میان واقعیت و تخیل رساند. جایی که قصه هایش با نمایش و قصه در هم می آمیزد. در جهان او، میدان محلوج فروش ها، دروازه عراق، بازار سرپوشیده، کوچه غیب الله، محله چهارشنبه بازار و رباط شاه عباسی عناصر اصلی صحنه اند. «نیشابور» در آثارش نه صرفا پس زمینه، بلکه شخصیتی زنده است که سرنوشت آدم ها را رقم می زند.
نام محسن درجزی به عنوان داستان نویس با همان پنج کتابِ «سالها درنگ»، «آشوب»، «غلام غلمان»، «سیب به سر» و «اسمی که هرگز پیدا نشد» باقی خواهد ماند. دلايل ماندگاري او نیز روشن است. او در زمان خود با قصه و داستان، رفتاری نوآورانه داشت و نوع جديدي از قصهنويسي را ارائه داد.
نشست نقد و گفت و گوی جمعی درباره رمان نخجیر نوشته مصطفی بیان
در انجمن داستان سیمرغ نیشابور برگزار شد
نشست نقد و گفت و گوی جمعی درباره رمان «نخجیر» نوشته مصطفی بیان
در ادامه سلسله نشست های هفتگی «انجمن داستان سیمرغ نیشابور»، نشست نقد و گفت وگوی جمعی درباره ی رمان «نخجیر» با حضور نویسنده، شنبه 3 آبان 1404 از ساعت 17 تا 18:30 با حضور داستان نویسان و علاقه مندان به داستان و رمان در موسسه مهرآیین برگزار شد.
رمان «نخجیر»، اثر جدید مصطفی بیان، نویسنده ی جوان نیشابوری، روایتی از حماسه و نبرد جان فرسای انسان برای حفظ از کیان و مرزوبوم و بقاست. داستانی با الهام از واقعیت و تخیل که به ژرفای تاریخ فرو می رود و سرگذشت دو دوره ی تاریخیِ هجوم اعراب به سرزمین ایران را بازگو می کند؛ و با تلفیق نبرد شــیرزن ایرانی با اعراب در زمان ساســانی با جنگ ایران و عراق در ســال ۱۳۵۹ تمثیلی زیبا بین این دو داستان ایجاد می کند.
.......
برای تهیه کتاب در نیشابور :
جنب اداره پست، کافه کتاب اکنون
جنب دارایی ۱۹، کتابفروشی شبهای روشن
فردوسی شمالی، پاساژ ولیعصر، طبقه همکف، کلبه کتاب کلیدر (شعبه اول)
بلوار فضل، جنب بلوار دانشگاه، کلبه کتاب کلیدر (شعبه دوم)
ارسال به سراسر کشور:
https://klidar.ir/product-16417-%D9%86%D8%AE%D8%AC%DB%8C%D8%B1
اهدای رمان نخجیر به مشاور فرهنگی فرمانده کل ارتش
اهدای رمان نخجیر به مشاور فرهنگی فرمانده کل ارتش
رمان «نخجیر» نوشتهی مصطفی بیان (موسس و دبیر انجمن داستان سیمرغ نیشابور)، توسط مهزیار صالحی (عضو انجمن داستان سیمرغ نیشابور) به امیر شاهین تقیخانی، مشاور فرهنگی فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران تقدیم شد.
رمان «نخجیر» در پنج روزِ آغاز جنگ ایران و عراق روی میدهد و به اهمیت و نقشِ نیروی هوایی ارتش ایران اشاره میکند؛ در ادامهی داستان با حضور امیر خلبان عزیزالله جعفری، خلبان نیروی هوایی ارتش، داستان به اوج خود میرسد.
امیر خلبان شهید عزیزالله جعفری در ۹ فروردین سال ۱۳۳۱ در شهرستان نیشابور چشم به جهان گشود. وی در ۴ مهر ماه ۱۳۵۹ در آخرین عملیات خود پس از انهدام بسیاری از تاسیسات دشمن در خاک عراق به شهادت رسید.
رمان «نخجیر» نوشتهی مصطفی بیان در ۹۸ صفحه توسط انتشارات حکمت کلمه منتشر شده است.
استاد محسن درجزی درگذشت
استاد محسن درجزی درگذشت
استاد محسن درجزی، رماننویس، داستانکوتاهنویس و نمایشنامهنویس نیشابوری، دوشنبه ۱۴ مهر ماه ۱۴۰۴ درگذشت.
محسن درجزی، متولد سال ۱۳۲۷ در نیشابور، فارغالتحصیل رشتهی هنر و بازنشستهی آموزش و پرورش است. از او پنج رمان با عنوانهای: «سالها درنگ»، «آشوب»، «غلام غلمان»، «سیب به سر» و «اسمی که هرگز پیدا نشد» منتشر شده است.
اولین نمایشنامه استاد محسن درجزی «به خاطر هوس» نام دارد که در سال ۱۳۴۵ به کارگردانی استاد عزیزالله صادقی در سالن آمفیتئاتر کمالالملک به اجرا درآمد. «شیرخان»، «ناشناس و پاییز»، «مرگ یزدگرد» و «خانه نو» از جمله نمایشنامههایی بود که زندهیاد درجزی در آنها نقش آفرینی کرد.
گفتنی است در آیین پایانی «پنجمین جایزه ملی داستان سیمرغ» در دی ماه سال ۱۳۹۹ به پاس نیم قرن فعالیتهای هنری و ادبی وی در عرصهی داستاننویسی و تئاتر شهرستان نیشابور تجلیل به عمل آمد.
انجمن داستان سیمرغ نیشابور، درگذشت استاد محسن درجزی را به خانوادهی محترم بهویژه همسر گرامیشان و فرزندشان آقای کیان درجزی تسلیت عرض میکند.
معرفی داستان نویسان راه یافته به مرحله نیمه پایانی هفتمین جایزه داستان سیمرغ
معرفی داستان نویسان راه یافته به مرحله نیمه پایانی هفتمین جایزه داستان سیمرغ نیشابور
3 مهر 1404
به ترتیب حروف الفبا (بخش ملی):
- اسماعیل سالاری / بم
- افرا جمشیدی / بندرانزلی
- امید مهدوی / اصفهان
- امین سپهوند / قم
- بهنام سرلک / تهران
- رضا محمودی عبداله / اهواز
- زهرا پورترک / شیراز
- سوده فتحی مکوند / تهران
- سیروس جمشیدی / -----
- شهلا خدیوی / تهران
- عباس شیخزاده / تهران
- علیرضا خضری / بیجار کردستان
- فاطمه دلیا منتظری / امریکا
- فریده ترقی / تهران
- فهیمه ثاقب / مشهد
- مجتبی نعمتی / بابلسر
- محمدرضا مهرآیا / کرمانشاه
- منا گلشاهی / مشهد
- منوچهر زارعپور / آلمان
- مهران فانی / شیراز
- ندا علیپور / کرج
- نرگس باقری / تهران
- نگار کاظمیان / ایذه خوزستان
- هامون حجار / تهران
بخش منطقه ای (ویژه ی نویسندگان نیشابوری):
به ترتیب حروف الفبا:
- امیرحسین سعادتی
- آزاده گاراژیان
- خاطره قیصری
- راضیه رضوی
- رضا اسعدی
- رومینا خانی
- سمیه کاتبی
- فاطمه داغستانی
- مریم تاجور
- مینا مژدکانلو
دبیرخانه هفتمین دوسالانه جایزه داستان سیمرغ
نیشابور / 3 مهر 1404
نشست نقد و بررسی رمان پیشمرگ هیتلر
.......
نشست نقد و بررسی رمان «پیشمرگ هیتلر» نوشته روزلا پوستورینو
سه شنبه اول مهر 1404 / با حضور سحر محمودی؛ کارشناس ارشد روانشناسی و مصطفی بیان؛ داستان نویس و دبیر انجمن داستان سیمرغ نیشابور
به همت انجمن کتاب سیمرغ
رمان سنگ اقبال در انجمن داستان سیمرغ نیشابور نقد و بررسی شد.
گزارش تصویری از نشست نقد و بررسی رمان «سنگ اقبال» نوشته ی مجید قیصری در انجمن داستان سیمرغ نیشابور.
شنبه 28 تیر 1404 / با حضور نویسنده کتاب
....
انجمن داستان سیمرغ نیشابور یازده ساله شد
گزارش تصویری از جشن آغاز یازدهمین سال فعالیت انجمن داستان سیمرغ نیشابور / شنبه ۲۱ تیر ۱۴٠۴ / موسسه مهرآیین.
.....
داوری هفتمین جایزه داستان سیمرغ آغاز شد.
داوری هفتمین جایزه داستان سیمرغ آغاز شد.
مهلت ارسال داستان برای شرکت در «هفتمین دوسالانه جایزه داستان سیمرغ»، یکشنبه 15 تیر ماه 1404 به پایان رسید.
در این مرحله، 600 نویسنده از داخل و خارج از کشور داستان ارسال کردند. که بیشترین داستانها به ترتیب از استانهای تهران، خراسان رضوی، فارس، اصفهان، گیلان، خوزستان و کرمانشاه ارسال شده است. همچنین از کشورهای آمریکا، کانادا، آلمان، استرالیا، سوئد، اتریش، امارات و افغانستان داستانهایی به دبیرخانه این جایزه ادبی رسیده است.
مرحله اول داوری داستانهای ارسالی به «هفتمین دوسالانه جایزه داستان سیمرغ» آغاز شده و پیشبینی شده است که در نیمه اول شهریور ماه، اسامی راه یافتگان به مرحله نیمه پایانی این جایزه ادبی اعلام شود.
جایزه ادبیِ مستقل و مردمیِ «داستان سیمرغ» از سال ۹۴ به ابتکار «انجمن داستان سیمرغ نیشابور» و با مشارکت بخش خصوصی پایهگذاری شد و هدف از برگزاری این جایزه ادبی، کشف، معرفی و تولید آثار خلاق و برتر داستانی است.
«هفتمین جایزه داستان سیمرغ» در دو بخش ملی (ویژه نویسندگان فارسی زبان) و منطقهای (ویژه نویسندگان نیشابوری) و با حضور شش داور مطرح کشوری برگزار میشود.
داستانهای رسیده در دو مرحله داوری میشوند و اسامی داستانهای رسیده به مرحله دوم، پیش از داوری نهایی در وبلاگ، اینستاگرام و کانال تلگرامی «انجمن داستان سیمرغ نیشابور» با آدرس Simurgh_Dastan منتشر خواهد شد. در این دوره، سه داور در بخش هیئت انتخاب و سه داور در بخش هیئت داوری حضور دارند. در بخش هیئت انتخاب، سه نویسنده و صاحب نظر در زمینه ادبیات داستانی و نقد ادبی از نیشابور و خراسان رضوی حضور دارند و در بخش هیئت داوری از سه نویسنده مطرح کشوری دعوت شده است.
برای رعایت عدالت در داوریهای اولیه و نهایی و نیز رفع هر گونه شائبهای، آثار به صورت کدبندی شده در اختیار داوران قرار گرفته است و تا هنگام داوری نهایی، هیچکس از هویت نویسندگان آثار برتر، اطلاعی نخواهد داشت.
بر اساس فراخوان، جوایز این جایزه ادبی در بخش ملی، تندیس سیمرغ و جایزه 20 میلیون تومانی به نفر برگزیده تعلق گرفته و به سه نفر شایسته تقدیر نیز لوح تقدیر و یک میلیون تومان اعطا میشود همچنین در بخش منطقهای (ویژه نویسندگان نیشابوری) به نفر برگزیده تندیس سیمرغ و 10 میلیون تومان تعلق گرفته و به سه نفر شایسته تقدیر نیز لوح تقدیر و یک میلیون تومان اهدا میشود.
مصطفی بیان
مدیر انجمن و جایزه داستان سیمرغ نیشابور
«سیمرغ نامه» ویژه مرتضی فخری منتشر شد.
سومین شماره ویژهنامه ادبیات داستانی «سیمرغنامه» در قالب ضمیمه نشریه آفتاب صبح نیشابور، به همت انجمن داستان سیمرغ نیشابور، با همکاری نشریه آفتاب صبح نیشابور منتشر شد.
در مقدمه این ویژه نامه میخوانیم: «شماره ی سوم ویژهنامه ی سیمرغ نامه منتشر شد؛ دفتری برای داستان و نقد داستان برای بچههای نیشابور که به همت انجمن داستان سیمرغ نیشابور و همکاری نشریه ی آفتاب صبح نیشابور منتشر میشود؛ قرار است سیمرغنامه، آگاهی نو و تلاشی برای امتداد این راه بلند ادبیات داستانی نیشابور بزرگ باشد. امیدواریم بتوانیم روزی کتابِ سیمرغ نامه را منتشر کنیم.
«سیمرغنامه» دعوت به داستان خواندن است.
در این شماره داستانهایی از جوانانِ نیشابوری: محمدرضا سلامتی، سمیه کاتبی، عالمه امیری، مریم حسینی و فاطمه رضایینیا به همراه نقد آنها منتشر کردیم؛ همچنین در این شماره مصاحبهای داشتیم با رماننویسِ مطرحِ نیشابور و نیز کشورمان، مرتضی فخری، درباره ی جهانِ داستانیاش.»
سومین شماره ی ویژهنامه ادبیات داستانی «سیمرغنامه» به سردبیری حسن خواجویی و دبیری مصطفی بیان در بخش داستان در 20 صفحه منتشر شد.
دانلود رایگان